همرس

همرس نخستین سایت تامین مالی جمعی و کرادفاندینگ برای تولید فیلمهای مستند و سایر آثار هنری

نگاهی به مفهوم و مدل های تامین مالی جمعی

نگاهی به مفهوم و مدل های تامین مالی جمعی

1399/9/30

وقتی می خواهید پروژه ای را شروع کنید، مثلا یک محصول و پروژه در حوزه هنر، اولین چیزی که به ذهنتان می رسد چیست؟ معمولا اولین سوال مهم در این جور موارد، این است که: پولش را از کجا بیاورم؟! حالا اولین سوال هم نباشد، دومین سوال هست حتما!!

کلا تامین مالی یکی از بزرگ ترین چالش هایی است سر راه اجرای پروژه های مختلف وجود دارند. راه های زیادی هم به ذهن آدم ها خطور می کند، از وام بانکی گرفته تا تامین سرمایه با کمک خانواده یا مشارکت فامیل و دوستان؛ یا مثلا تامین سرمایه به صورت سهامی و … .

راه حل های دیگری هم هستند مثل صندوق های سرمایه گذاری مخاطره پذیر، شتاب دهندگان کسب و کار و … که در واقع جایگزین های بهتر و به روز تر موسسات سنتی مالی یعنی بانک ها برای تامین مالی هستند. گاهی آن قدر این فرایند تامین پول و سرمایه، دست و پای آدم ها را می بندند که اصلا قید ایده و آرزویشان را می زنند و به قول معروف، عطایش را به لقایش می بخشند!

ظهور اینترنت و رواج تراکنش های مالی توسط این ابزار مفید و دوست داشتنی، کم کم راه های جدیدی پیش روی افراد باز کرده که «تامین مالی جمعی» یا «کرادفاندینگ» یکی از آنهاست. این روش در سال های اخیر در کشورهای مختلف مقبولیت و محبوبیت زیادی پیدا کرده است.

نگاهی به مفهوم جمع سپاری

جمع سپاری، مفهومي است که در قرن 21 بر سر زبان ها افتاد و اولين بار در سال 2006 توسط «جف هاو» در كتابي تحت عنوان «جمع سپاري» مطرح شد. در واقع، به برون سپاری کارها به یک گروه، جمع و یا افراد مجازی، جمع سپاری گفته می شود. «فراخوان باز» و «جمعيت»، دو رکن اصلی جمع سپاري هستند. در واقع اصل و پایه جمع سپاری بر این جمله استوار است: «خرد جمعي بر خرد باهوش ترين فرد يا افراد آن جمع، برتري دارد».

در این روش، بر خلاف روش هاي سنتي كه در آن، انجام يک وظيفه به يک كارمند و يا پيمانکار مشخص سپرده مي شد، این بار صاحب ایده و پروژه به سراغ آدم هایی می رود که آنها را نمی شناسد!

صاحب ایده در میان يک جمعيت انبوه و ناشناخته فراخوان مي دهد تا فعاليت مورد نظر را انجام دهند. پاسخ دهندگان به اين درخواست که همان «جمعیت» مزبور هستند، به این فراخوان پاسخ می دهند و برای انجام درخواست فرد صاحب ایده، اقدامی می کنند و در نهایت هم فرد جمع سپار به بهترین اقدام يا پاسخ ارائه شده، پاداش مي دهد. در برخي از گونه هاي جمع سپاري، انقدر فضا دموکراتیک است که حتی فرآيند ارزيابي، رتبه بندي و انتخاب برترين پاسخ نيز توسط جمعيت و در چارچوب خرد جمعي صورت مي گيرد!

تامین مالی جمعی یعنی چه؟

حالا تامین مالی جمعی چه مفهومی دارد؟ مفهوم تامین مالی جمعی یا کراودفاندینگ از دل همین مفهوم جمع سپاری بیرون آمده است. در واقع یکی از انواع جمع سپاری های به شمار می رود.

در اینجا هم دو عنصر «جمعیت» و «فراخوان باز» پایه و اساس کار را تشکیل می دهند و اینجا هم خرد جمعی است که سرانجام ماجرا را تعیین می کند.

تامین مالی جمعی یا کرادفاندینگ (crowdfunding)، استفاده از مقادیر کم سرمایه های تعداد زیادی از افراد برای تامین مالی یک کسب و کار است.

به زبان ساده تر، تامین مالی جمعی در واقع یک فراخوان از طریق اینترنت است که طی آن کمک های مالی در قالب مدل های مختلف از جمعیت مخاطبان جمع آوری می شود. در این حرکت دسته جمعی و مشارکتی، سرمایه و بودجه مورد نیاز برای راه اندازی یک پروژه در قالب مبالغ ریز و درشت از میان یک جمعیت انبوه، تامین می شود.

در واقع در این روش، مردم فراتر از یک مصرف کننده معمولی عمل می کنند و بنا بر علاقه ها و دغدغه های خود و با پذیرش ریسک موفقیت یا عدم موفقیت یک پروژه، در تامین سرمایه آن مشارکت می کنند. البته این مبالغ ممکن است بسیار اندک باشد ولی به هر حال پرداخت کنندگان این مبالغ ولو اندک، همان سرمایه گذاران این فرایند خواهند بود.

در این روش دیگر هیچ مانعی بین صاحبان سرمایه و صاحبان ایده نیست و هیچ کاغذبازی و سلسله مراتبی در کار نخواهد بود. صاحبان ایده، خیلی سرراست و راحت ایده خود را با جمعیت کثیری از افراد در میان می گذارند و افراد مختلف براساس تمایل خود می توانند در این فرایند تامین سرمایه مشارکت داشته باشند.

کرادفاندینگ

مثلا ممکن است شما به ساخت فیلم های مستند علاقه مند باشید، اما دانش و امکانات ساخت یک فیلم مستند را با یک موضوع خاص نداشته باشید؛ اینجاست که طی یک فرایند تامین مالی جمعی و با همیاری و مشارکت یک جمع بزرگ می توانید بودجه ساخت یک فیلم مستند با موضوع مورد علاقه خود را تامین کنید، حتی اگر سهمی کوچک و مبلغی اندک در این فرایند پرداخت کرده باشید.
در واقع با این روش، قدمی هر چند کوچک در راه تحقق آرزوهای خود برمی دارید.

انواع روش های تامین مالی جمعی

تامین مالی جمعی، مدل ها و روش های مختلفی دارد:

1- کمک مالی یا اهدا

این روش معمولا در پروژه های بشردوستانه به کار می رود. در واقع می شود گفت همان «گلریزان» ایرانی خودمان است. مشارکت کنندگان معمولا انتظاری در قبال کمک های مالی شان ندارند چون به کاری که کرده اند باور و اعتقاد قلبی دارند و از انجام آن هم احساس رضایت می کنند. مثلا فرض کنید یک موسسه خیریه به دنبال اشتغال زایی و ایجاد کسب و کار برای افراد تحت پوشش خود باشد و شما هم در تامین سرمایه این کسب و کارها مشارکت کنید. این در واقع یک نوع تامین مالی جمعی به روش اهداست.

2- قرض یا وام

در این روش، صاحبان ایده به جای آن که مدت ها در صف دریافت وام بانک ها و موسسات مالی اعتباری بمانند، می توانند در یک رابطه بی واسطه، ایده خود را ارائه دهند و در قالب یک فراخوان از جمعیت مخاطب خود درخواست وام می کند.

در این مدل، اعطای وام به دو صورت بلندمدت و کوتاه مدت انجام می گیرد و در ازای نرخ بهره معینی، این وام از جمعیت کثیری جمع آوری شده و در اختیار صاحب ایده که می تواند یک شخص یا یک شرکن باشد، قرار می گیرد که باید طی مدت مشخصی هم آن را پس بدهد!

3- پاداش

در این روش، افراد تامین کننده سرمایه در قبال وجهی که پرداخت می کنند، از انواع مختلف پاداش برخوردار می شوند.
گاهی اوقات ممکن است این پاداش معنوی باشد؛ مثلا فرض کنید شما در ساخت یک فیلم مشارکت می می کنید و تولیدکنندگان، اسامی تامین کنندگان سرمایه را در تیتراژ فیلم ذکر می کنند یا مثلا برای رونمایی فیلم از شما دعوت می شود.
گاهی هم ممکن است یک پاداش مادی برای سرمایه گذاران در نظر گرفته شود، مثلا هدیه ای مادی به آنها داده شود یا مبلغ سرمایه گذاری به عنوان پیش خرید محصول در نظر گرفته شود

4- مشارکت یا سهام داری

این روش، در واقع پیچیده ترین مدل تامین مالی جمعی است. در این روش شما در یک تجارت سرمایه‌گذاری می‌کنید و در ازای آن سهامی به شما تعلق پیدا می‌کند.در این مدل، درصدی از درآمد پروژه باید به مشارکت کنندگان تعلق بگیرد، البته که در چنین حالتی، سرمایه گذاری تضمین شده نیست و ریسک بالایی دارد، ولی در صورت موفقیت، مشارکت کننده پاداش مالی خوبی دریافت می کند. در این حالت، سرمایه گذاران به نوعی سهام داران پروژه یا کسب و کار خواهند بود